ตราสารทางการเงิน


ความหมายของ “ตราสารทางการเงิน”

คำว่า “ตราสารทางการเงิน” หมายความว่าอย่างไร? ตราสารทางการเงิน หรือ Financial Instruments คือ หลักฐานหรือเอกสารทางการเงินที่แสดงการถือครองและสิทธิเรียกร้องต่าง ๆ ที่บริษัทผู้ออกหลักทรัพย์นำออกมาจำหน่ายเพื่อระดมเงินจากผู้ลงทุน และอาจมีการนำมาจดทะเบียนเพื่อให้มีการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ (ตลาดรอง) เราสามารถแบ่งตราสารทางการเงินเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ ตราสารทุน (Equity Instruments), ตราสารหนี้ (Debt Instruments), และ ตราสารอนุพันธ์ (Derivative instruments)


ตราสารทุน ตราสารหนี้ และ ตราสารอนุพันธ์

ตราสารทุน ตราสารหนี้ ตราสารอนุพันธ์
หุ้นสามัญ (Common Stocks)
พันธบัตรรัฐบาล (Government bond) สัญญาซื้อขายล่วงหน้าแบบมาตรฐาน (Futures Contract)
หุ้นบุริมสิทธิ์ (Preferred Stocks)
พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ สัญญาซื้อขายล่วงหน้าแบบไม่มาตรฐาน (Forward Contract)
ใบสำคัญแสดงสิทธิ (Warrants) พันธบัตรธนาคารแห่งประเทศไทย ตราสารสิทธิ (Option)
หน่วยลงทุน (Unit Trust) ตั๋วเงินคลัง (Treasury bill) ตราสารแลกเปลี่ยน (Swap)
ตราสารแสดงสิทธิในอนุพันธ์ที่มีหลักทรัพย์อ้างอิงเป็นหุ้น (Stock Options & Future) พันธบัตรกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน  –
ใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหลักทรัพย์อ้างอิงไทย (Non – Voting Depository Receipt) หุ้นกู้
 –

ข้อแตกต่างระหว่าง ตราสารทุน และ ตราสารหนี้ คือ สิทธิการเป็นเจ้าของกิจการ และ สิทธิการเป็นเจ้าหนี้ของกิจการ ผู้ลงทุนจึงมีสถานะที่แตกต่างกันสำหรับการถือครองตราสารในแต่ละแบบ กล่าวคือ ผู้ลงทุนในฐานะเจ้าหนี้จะได้รับผลตอบแทนและผลประโยชน์อื่น ๆ ตามที่ได้ถูกระบุไว้ ซึ่งมีการกำหนดวันจ่ายดอกเบี้ยและวันครบอายุหรือกำหนดการไถ่ถอนตราสารไว้อย่างชัดเจน ส่วนผู้ลงทุนในฐานะเจ้าของกิจการจะมีโอกาสได้รับผลตอบแทนหากกิจการมีผลการดำเนินงานที่ดี อย่างไรก็ตาม หากผลตอบแทนของกิจการไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่คาดไว้ ความเสี่ยงที่จะขาดทุนก็สามารถเกิดขึ้นได้เหมือนกัน

ตราสารอนุพันธ์ คือ สัญญาทางการเงินเพื่อตกลงซื้อขาย หรือให้สิทธิในการซื้อขายสินทรัพย์อ้างอิง เช่น ทองคำ น้ำมัน หุ้นสามัญ และ ดัชนีหลักทรัพย์ เป็นต้น เป็นการทำสัญญาตกลงกันว่าจะซื้อหรือขายสินทรัพย์อ้างอิง (Underlying Asset) ตามที่ตกลงกันไว้ (ราคา จำนวนหน่วย วันส่งมอบและชำระราคา) ตราสารอนุพันธ์จะมีลักษณะพิเศษที่สำคัญ คือ อายุสัญญาที่จำกัด โดยเมื่อครบอายุสัญญาแล้วมูลค่าของตราสารก็จะหมดลง